پرسی ژن له‌ پێش نیوه‌رۆی دووه‌مین رۆژی کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی ژندا



له‌ دانیشتنى پێشنیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆى که‌ رۆژى دووه‌مینى کۆنفرانسه‌که‌دا، پرسى ژن له‌ هه‌موو به‌شه‌کانى کوردستان و بارودخۆى ژنان و هه‌روه‌ها رێگا چاره‌ی پرسه‌کان به‌ تێروته‌سه‌لی تاوتووێ کران.

یوکسه‌ل ئاڤشار

یوکسه‌ل ئاڤشار له‌ وته‌یه‌کدا بۆ ئاماده‌ بوانی کۆنفرانس، سه‌رنجی بۆ نه‌بوونی پێگه‌ی کورد و هۆکاره‌کانی نه‌گه‌یشتنی راکێشا و وتی:"ده‌کرێ پرسى کورد به‌ گه‌یشتن به‌ پێگه‌ى سیاسى خۆى چاره‌سه‌رى بکرێ، ئه‌و مافه‌ش ده‌بێ به‌ ده‌ستور مسۆگه‌ر بکرێ. گه‌لانی فارس، عه‌ره‌ب، تورک چ مافێکى هه‌بێت ده‌بێ کوردیش خاوه‌نی هه‌مان ماف بن." وتیشی :"ژنان له‌ ڕیزى پێشه‌وه‌ى تێکۆشاندان، ئێمه‌ى ژن شه‌ڕى ناوخۆییمان ناوێ و به‌هه‌موو شێوه‌ک له‌دژی هه‌ڵگیرسانه‌وه‌ی شه‌ڕی ناوخۆین. به‌ په‌یمانى لۆزان هه‌وڵیاندا کوردان له‌نێو به‌رن، به‌ڵام نه‌یتوانى کورد له‌ یه‌کتر دووربخه‌نه‌وه‌."

ئاڤشار ووتى ژنانى کورد سه‌ره‌راى هه‌موو شتێک، دیسان داواى ئاشتى ده‌که‌ن. یوکسه‌ل ده‌ستنیشانیکرد که‌ 22 ده‌وڵه‌تى عه‌ره‌بى هه‌یه‌، به‌ڵام ژن له‌م وڵاتانه‌ ئازاد نین و وتی:'' له‌ سوریا پێگه‌ى کوردان زۆر گرنگه‌. له‌وێ رۆلى ژن زۆر گرنگه‌. ئه‌وه‌ى که‌ کوردستان ئازاد ده‌کات، ژنى کورد ده‌بێت. من له‌م بروایه‌دامه‌ که‌ کۆنفرانس ده‌بێته‌ هیوایه‌ک بۆ یه‌کێتى ژنان''.

ئێڤار ئیبراهیم

ئێڤار ئیبراهیم له‌لای خۆیه‌وه‌ ده‌ستنیشانی کرد که‌ دۆزى ژن دۆزى مرۆڤایه‌تیه‌ و کێشه‌ى ژن هه‌موو کۆمه‌ڵگا ده‌گرێته‌وه‌ و وتی:" کێشه‌ی ژن ته‌نیا کێشه‌ی تاکی ژن نییه‌، کێشه‌یه‌کی گه‌وره‌ی مرۆڤایه‌تییه‌ و تاک و کۆمه‌ڵگا ده‌گرێته‌وه‌. لێره‌وه‌ ده‌توانین بڵێن کێشه‌ی ژن کێشه‌ی کۆمه‌ڵگا و تاکیشه‌." و وتیشی:"ژنان کراونه‌ته‌ که‌ره‌سته‌ى حزبایه‌تى ته‌سک، حزبه‌کان هه‌میشه‌ له‌ چوارچیوه‌ى به‌رژه‌وه‌ندى ته‌سکى خۆیاندا پاڵپشتى ژنیان نه‌کردووه‌ و له‌رووێکه‌وه‌ پشتیان له‌ کێشه‌ی ژن کردووه‌."

ناوبراو ئاماژه‌ی به‌وه‌ش کرد که‌ په‌روه‌رده‌ باشترین ئامرازه‌ بۆ گۆڕینى کۆمه‌ڵگه‌ و له‌و چوارچێوه‌یه‌دا ده‌بێ کاریگه‌رى حزبى له‌کارى ژنان دوورخرێته‌وه‌ و گۆڕانکارى یاسایى و هه‌موار کردنى یاساکان بۆ زیاتر دابین کردنى مافى ژنان، وشیارى کۆمه‌لایه‌تى، ته‌ندروستى، په‌روه‌رده‌یى، بڵاو کردنه‌وه‌ى وشیارى بۆ خۆفینانسه‌ کردنى ژنان ده‌سته‌به‌ر بکرێت.

شنۆ عه‌سکه‌رى

سه‌رنجی بۆ سه‌ر مافه‌کانی ژنان راکێشا و جه‌ختیشی له‌سه‌ر کرده‌وه‌ که‌ له‌ یاساکاندا هه‌موو مافه‌کانى ژنان مسۆگه‌ر نه‌بووه‌، به‌ڵام رێژه‌ی له‌سه‌دا 30 په‌رله‌مان له‌ ژنان پێکهاتووه‌ و وتی:"تا ئیستا دیارده‌ى خۆکوشتن، کوشتنی ژنان به‌رده‌وامه‌، رێژه‌یه‌کى زۆرى بێکارانى کوردستان ژنانن. تا ئێستا یاسایه‌کی باش و پته‌و بۆ پاراستنی ژنان له‌ شوێنی کار ده‌رنه‌کراوه‌ و له‌ ستراتیژى نه‌ته‌وه‌ییدا جێیه‌ک به‌ ژنانى بێ کار نه‌دراوه‌ که‌ چۆن بتوانرێ ئه‌و کێشه‌یان چارسه‌ر بکرێ.

سه‌میره‌ سالواتى

سه‌میره‌ ساڵواتی ده‌ستنیشانی کرد که‌ له‌ دواى لاوازبونى نه‌ریتى زه‌رده‌شتى له‌ کۆمه‌ڵگه‌ى ئێراندا لاسه‌نگى نێوان ژن و پیاو زیاتر بووه‌ و وتی:" به‌ هاتنى ئیسلام و ئیسلامى سیاسى بارودۆخی ژن خراپتر بووه‌، کێشه‌ى سه‌ره‌کى زهنیه‌تى سیسته‌م له‌سه‌ر بنه‌ماى پیاوسالارى، به‌ لاڕێدانى ئیسلام وکردنى به‌ ئامێرى ده‌سه‌ڵات کێشه‌کانى ژنى قورستر کردووه‌." هه‌روه‌ها وتیشی:" رژێمی ئێران به‌تایبه‌تی له‌ هه‌موو بواره‌کانى ژیاندا ژنی په‌راوێز خستووه‌ و توشى له‌خۆنامۆیى بوون کراوه‌. هه‌رێمی ئیلام له‌ بوارى خۆکوشتنى ژناندا له‌ ریزی یه‌که‌مدایه‌ و دوای ئه‌ویش دیوانده‌ره‌ و سنه‌ دێت."

سه‌میره‌ سڵواتی ئاشکرایکرد که‌ سیسته‌م په‌ره‌ی به‌ له‌شفروشى، ئایدز، بڵاو بونه‌وه‌ى ماده‌ى هۆشبه‌ر داوه‌ سه‌رجه‌می یاساکان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ره‌گه‌زگه‌رایی و پیاو و ده‌سته‌ڵاتدا دارێژراوه‌ و وتی:"ژنان ڕووبه‌ڕووى توندوتیژى جه‌سته‌یى ، سایکۆلۆژى ، ئابورى و کۆمه‌لایه‌تى ده‌بنه‌وه‌. به‌ تێکۆشانى یه‌کێتى ژنانى رۆژهه‌ڵاتى کوردستان و به‌رخودانى رووناهى ( شیرین عه‌له‌م هولى ) داکۆکى له‌ تێکۆشانى مینا قازی و هاوڕێ و هاوڕێبازانی دراوه‌ و ئه‌مه‌ش په‌ره‌ى به‌ خۆریکخستن دا."

ناوبراو رایگه‌یاند که‌:" یه‌کێتی ژنانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان YJRK کار ده‌کات بۆ بونیادنانى یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى ژنان، له‌دژى هه‌ممو هه‌ولێک که‌ دژى به‌رژه‌وه‌ندى نه‌ته‌وه‌یى بێ راده‌وه‌ستێ، ته‌نیا له‌ ئه‌گه‌رى پێکه‌وه‌ ژیاندا ژنان ده‌توانن په‌ره‌ به‌ مافه‌کانیان بده‌ن و، بگه‌نه‌ ئامانجه‌کانیان."

له‌کۆتاییدا وتی:"پرسى ژن پرسى سه‌ره‌کیه‌ و تا ئه‌م پرسه‌ چاره‌سه‌ر نه‌کرێت هیچ پرسێکى تر چاره‌سه‌ر ناکرێ. ژنان به‌ مۆدێلى خۆسه‌رى دیموکراتى به‌ شیوه‌ى کۆمین ئه‌نجومه‌ن ، ئاکادیمیا و یه‌کینه‌ى پاراستنى ره‌وا خۆیان رێکخستن خۆرێکخستن کردن بۆ دیموکراتیزه‌کردنى کۆمه‌ڵگه‌"

ئه‌میره‌ حه‌سه‌ن

ئه‌میره‌ حه‌سه‌ن لێکدانه‌وه‌یه‌کی گرنگی له‌ باره‌ی کارى کۆمه‌ڵگه‌ مه‌ده‌نى و رۆڵى ژنان له‌ناو کاره‌کان کرد و وتی:" هێزه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌کان سه‌ره‌تا دواى راپه‌رن هاتنه‌ باشور و وه‌ک رێکخراوه‌ى خێرخوازى هاتن، دواتر له‌ نێو پارته‌ سیاسییه‌کاندا په‌ره‌ به‌وکاره‌ درا، به‌ڵام له‌ به‌شه‌کانى ترى کوردستان په‌ره‌ به‌کۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى درا و وه‌ک کارى نهێنى پارته‌ سیاسییه‌کان تا ئه‌و ئاسته‌ی رووبه‌ڕووی سزای سێداره‌بووه‌وه‌."

سه‌باره‌ت به‌ هه‌بوون و کاره‌کانی رێکخراوه‌ مه‌ده‌نییه‌کان له‌ هه‌رێم رایگه‌یاند:" له‌ باشورى کوردستان زیاتر له‌ 1000 ریکخراوه‌ى مه‌ده‌نى هه‌یه‌ و ژنان کارى تێدا ده‌که‌ن، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى که‌ ژنانێکى نوخبه‌ى له‌ نێو پارته‌ سیاسیه‌کان هه‌یه‌، به‌ڵام له‌چه‌ند ساڵى دواییدا پاشه‌کشه‌یه‌کی به‌رچاو له‌و کارانه‌دا ده‌بینرێت. یاساى ژماره‌ 1ى کارى پێناکرێ بۆ کارى کۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى، هه‌روه‌ها وه‌رگرتنى مۆڵه‌ت راگیراوه‌ بۆ کارى کۆمه‌لگه‌ى مه‌ده‌نى. بوونى مۆڵه‌ت له‌ به‌غداد کراوه‌ته‌ مه‌رج له‌لایه‌ن ده‌زگاى نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌. هێزى ده‌سه‌ڵات به‌ مه‌زاجى خۆیان دارایى ده‌ده‌نه‌ رێکخراوه‌کان، ئه‌مه‌ش ناعه‌داله‌تى و ناشه‌فافى له‌گه‌ڵ‌ خۆیدا دروست ده‌کات."

ئه‌میره‌ حه‌سه‌ن وتیشی:"به‌تایبه‌تیش له‌م ماوه‌یه‌ی دواییدا رێکخراوه‌ى نێونه‌ته‌وه‌یى زیاتر ڕوویان له‌ باشور و ناوه‌راستى ئێراق کردووه‌، قه‌باره‌ى رێکخراوه‌ى مه‌ده‌نى سه‌ربه‌خۆ بچوک بۆته‌وه‌ و هاوسه‌نگى نیه‌ له‌ نێوان رێکخراوه‌ى مه‌ده‌نى حزبى و ناحزبییه‌کاندا. سێ ماده‌ى یاسایى ده‌رکراوه‌ له‌ ئه‌نجامى کارى کۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى ژنان کراوه‌ یه‌ک له‌وانه‌ یاساى به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ى توند و تیژى دژى ژنانه‌ که‌ ده‌بێ له‌ ڕووى کرداریه‌وه‌ کارى پێ بکرێ"

هیام عه‌بدولڕه‌حمان

کورد به‌شێکن له‌ شۆڕشى سوریا، هیچ پرسێک له‌ سوریا چاره‌سه‌ر نابێ، به‌ڵام تا ئێستا ئۆپۆزیسۆنى سوریا هه‌مه‌ڕه‌نگى کۆمه‌ڵگه‌ى سوریا و مافه‌کانى کوردى و ژنى کوردیان قه‌بوڵ نه‌کردووه‌ و وتی:"پێمان وایه‌ که‌ چاره‌سه‌رى پرسى کورد به‌ چه‌سپاندنى مافه‌کانى کورد له‌ ده‌ستوردا ده‌سته‌به‌ر ده‌بێت. ئه‌وه‌ش به‌ یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى کورد ده‌کرێ پێکبێت، ده‌مانه‌وێ سوریا دیموکرات و فره‌ڕه‌نگ ببێ، له‌ناو ئه‌و فره‌ ره‌نگییه‌شدا نه‌ته‌وه‌ی کورد و زمانى کوردى خۆمان بپارێزین، ده‌بێ په‌ره‌ به‌ده‌زگابونى ژنان بدرێ."